بیش از ۴۰۰ فقره آتش‌سوزی در جنگل‌های استان گلستان از ابتدای امسال رخ داده و بالغ بر ۴۲۰ هکتار‌ خسارت دیده است.

تکرار آتش‌سوزی‌ها، نفس‌های جنگل‌های گلستان را به شماره انداخت

به گزارش گلستان24؛براساس آمارهای رسمی در 50 سال اخیر سطح جنگل‌‌های کشور از 30 میلیون هکتار به 14 میلیون هکتار کاهش یافته و به تبع آن در این سال‌ها، وسعت جنگل‌‌های شمال کشور که تنها بازمانده جنگل‌‌های هیرکانی به شمار می‌‌رود، طبق نتایج پژوهش‌های موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور از 3 میلیون و 400 هزار هکتار به یک میلیون و 650 هزار هکتار کاهش پیدا کرده است.

عوامل متعددی در تخریب و کاهش سطح جنگل‌های کشور به‌ویژه در نوار شمالی نقش داشته و دارند که می‌توان به بهره‌‌برداری‌‎‌های غیراصولی، فعالیت‌های عمرانی مانند راه‌‌سازی و توسعه سکونتگاه‌‌های روستایی و شهری، گردشگری غیرمسئولانه، حضور و چرای دام‌‌ها، وابستگی معیشتی روستائیان حاشیه جنگل، برداشت بیش از حد مجاز چوب، شیوع بیماری‌ها و آفات اشاره کرد. اما با اتفاقاتی که در یک دهه گذشته در عرصه‌های جنگلی کشور رخ داده باید آتش‌سوزی راهم به این لیست بلندبالا اضافه کرد.

خسارت سالانه حریق در 15 هزارهکتار از جنگل‌ها و مراتع کشور

براساس اعلام مسئولان سازمان جنگل‌ها سالانه 15 هزار هکتار از عرصه‌های جنگلی و مرتعی کشور دچار حریق می‌شوند که استان‌های فارس، خوزستان و گلستان در این زمینه رکورددار هستند.

در حالی مسئولان رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور از وقوع این اتفاق تلخ خبر می‌دهند که تنها یک درصد مساحت کشور دارای پوشش جنگلی است. از سویی دیگر قرارگیری در کشوری خشک و نیمه‌خشک نیز حساسیت‌ها را نسبت به این مسئله افزایش داده اما هنوز هم شعله‌های آتش با شاخه‌های درختان و ابتدایی‌ترین وسایل خاموش می‌شود.

به نظر می‌رسد علاوه بر کمبود اعتبارات، نبود نیروهای متخصص و آموزش‌دیده برای مقابله با حریق، مدیریت کارآمدی هم در این حوزه وجود ندارد چراکه همه‌ساله بخش زیادی از عرصه‌های محدود جنگلی طعمه حریق شده و تبدیل به خاکستر می‌شود. هرچند در این بین ممکن است برخی از آتش‌سوزی‌ها هم خسارت های سطحی به بار بیاورد با این‌حال نمی‌توان از خسارت‌های پیدا و پنهانی که به اکوسیستم جنگلی وارد می‌شود، چشم‌پوشی کرد.

 

آن‌طور که مسئولان می‌گویند بیش از 95 درصد آتش‌سوزی‌ها ناشی از علل انسانی بوده که حتی وقوع حریق‌های متعدد در یک ساعت مشخص در برخی مناطق، سبب این گمانه‌زنی شده که بخش قابل توجهی از آتش‌سوزی در جنگل‌ها عمدی بوده است.

در شرایطی که عده‌ای تعمداً یا سهواً جنگل‌های کشور را به آتش می‌کشند، خلاءهای قانونی و بازدارنده نبودن مجازات‌ها و جرائم در این حوزه نیز بیش از گذشته رخ‌نمایی می‌کند.

تغییر الگوی آتش‌سوزی در جنگل‌ها

رئیس انجمن جنگلبانی کشور درباره آتش‌سوزی‌هایی که جنگل های کشور به‌ویژه عرصه‌های هیرکانی را تهدید می‌کند، به خبرنگار خبرگزاری تسنیم می‌گوید: براساس آمار سازمان جنگل‌ها بیش از 90 درصد آتش‌سوزی در عرصه‌های جنگلی مربوط به فعالیت‌های انسانی است. هرچند شرایط و بستر وقوع حریق به علت وقوع خشکسالی، وزش بادهای گرم مدیترانه‌ای و خزان درختان و کاهش رطوبت هوا در برخی از ماه‌های سال بیش از گذشته فراهم است.

هادی کیادلیری معتقد است آتش‌سوزی در جنگل‌ها امری طبیعی بوده و از گذشته تاکنون نیز وجود دارد اما آنچه که سبب ترس کارشناسان شده و هشداری جدی برای متولیان حفظ منابع طبیعی به شمار می‌رود، تغییر الگوی آتش‌سوزی‌هاست.

وی می‌گوید: در یک دهه گذشته به ویژه در 5 سال اخیر شدت و حدت آتش‌سوزی‌ها نسبت به گذشته تغییر اساسی یافته که یکی از دلایل اصلی آن تغییرات اقلیمی است. اما برای پیشگیری و مقابله به حریق مسائل و موضوعات متعددی وجود دارد که باید به آن پرداخته شود.

بخشی از مردم رفتارهای محیط‌زیستی ندارند

بنا به گفته عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، بخشی از اقدامات در حوزه حفظ منابع طبیعی به ویژه جنگل‌ها به مدیریت فرهنگی مرتبط است. اینکه مردم باید بدانند در مواجهه با طبیعت باید چه رفتاری داشته باشند و چه کارهایی نباید انجام دهند. بیشتر مردم این اطلاعات را دارند اما به‌رغم مطلع‌بودن، رفتارهای محیط‌زیستی ندارند که این مسئله نیازمند پژوهش‌های اجتماعی است. در کنار این مسئله می‌توان بازدارنده‌نبودن مجازات‌ها هم اشاره کرد اما مسئله اساسی در مقابله با حریق‌ها و کاهش خسارت‌های آن، مجهز بودن و مدیریت بحران است.

وی معتقد است، ابزار لازم برای مقابله با حریق وجود ندارد و هنوز به ابتدایی‌ترین شکل ممکن با این بحران مقابله می‌شود.

ناتوانی مدیران برای پیشگیری و کنترل آتش‌سوزی‌ها

کیادلیری می‌گوید: در کنار نبود بودجه باید به ناتوانی مدیرانی که نتوانسته‌اند وضعیت و شرایط بحرانی و کمبود تجهیزات و امکانات را برای مدیران بالادستی تشریح کنند هم اشاره کرد. متأسفانه مدیریت ما به‌گونه‌ای است که نشسته‌ایم آتشی به جان جنگل‎ها بیافتد و بعد با شاخه بلوط آن را خاموش کنیم. همه امکانات ما بیل و آتش‎کوب دستی است در حالی که دنیا با تجهیزات عظیمی که دارد در مقابله با حریق کم می‌آورد.

موضوع دیگری که باید مورد توجه قرار بگیرد، این است که بیشتر اقدامات ما در این حوزه کنترلی است و هزینه چندانی برای پیشگیری انجام نمی‌دهیم. از طرفی هم دست ما از افرادی که در زمینه آتش سوزی جنگل تخصص داشته باشند، کوتاه است. این درحالی است که آتش‌سوزی جنگل‌ها یکی از بزرگترین چالش‌های کشور در حوزه منابع طبیعی بوده و براساس اعلام سازمان‌های متولی در یک دهه گذشته قریب به 200 هزار هکتار از عرصه‌های جنگلی شمال کشور دچار حریق شده است.

 

420 هکتار از جنگل‌های گلستان طعمه حریق شد

کارشناسان و متخصصان این حوزه معتقدند علاوه بر سرعت سرسام‌آور تخریب کمی و کیفی جنگل‌ها، این عرصه‌ها به‌ویژه در شمال کشور و از ارتفاع بالا فشار زیادی را تحمل می‌کنند. یخچال‌های باستانی در حال آب‌شدن است، چشمه‌ها یکی‌یکی خشک می‌شود و نابودی هر یک درخت، یک گام ما را به بیابانی‌شدن نزدیک می‌کند. این شرایط در گلستان که بارندگی در آن به نسبت دیگر استان‌های شمالی کمتر بوده، سخت‌تر است. برای همین همه‌ساله شاهد وقوع چند صد فقره آتش‌سوزی در عرصه‌های جنگلی این استان هستیم که هرچند متولیان می‌گویند خسارت‌ها عمدتا سطحی و ناچیز است، اما هکتارها جنگل آسیب می‌بیند.

در این باره جانشین یگان حفاظت منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان به خبرنگارخبرگزاری تسنیم می‌گوید: از ابتدای امسال تا هفته گذشته بیش از 400 فقره آتش سوزی در جنگل‌های استان رخ داده که سطحی که خسارت دیده بالغ بر 420 هکتار برآورد شده است.

بخشی از حریق‌ها در گلستان عمدی است

محمدرضا آریان‌فر درباره آتش‌سوزی‌هایی که به یک‌باره بخش‌های مختلفی از جنگل‌های استان را در بر می‌گیرد، می‌افزاید: بررسی کارشناسی ما نشان می‌دهد تقریبا همه حریق‌ها علل انسانی داشته و حتی این گمانه‌زنی وجود دارد که چون در یک محدوده زمانی مشخص، در چند نقطه حریق رخ می‌دهد، این مسئله تعمدی است. اما اینکه این افراد چه افرادی هستند که آتش به جان جنگل‌ها می‌اندازند، تاکنون چیزی به دست نیاورده‌ایم.

به گفته وی، بخش زیادی از آتش سوزی از کنار جاده ها شروع می‌شود و بخشی هم در عمق جنگل اتفاق می‌افتد، با این حال بخش زیادی از حریق‌ها سهوی و به دلیل بی‌مبالاتی افراد رخ می‌دهد.

کمبود نیروهای حفاظتی در جنگل‌های استان گلستان

جانشین فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان با اشاره به کمبود نیرو برای اطفاء حریق می‌گوید: در کل استان امسال 60 نیروی حفاظتی دیده‌بان داشتیم که قرارداد اغلب آنان به پایان رسیده و تنها تعداد محدودی از این افراد عمدتا در شرق استان، هنوز مشغول به‌کار هستند. زمانی که آتش‌سوزی در یک یا دو نقطه رخ دهد خیلی راحت با بسیج نیروها می‌توانیم آن را مهار و اطفاء کنیم اما وقتی همزمان در 10 یا 20 نقطه حریق رخ می‌دهد، نمی‌توانیم با این تعداد نیرو اقدامات خوب و به موقع انجام دهیم. برای همین از ظرفیت نهادهایی مانند سپاه و ارتش استفاده می‌کنیم.

 

وی ادامه می‌دهد: آموزش برای مقابله با حریق یکی از موضوعات مهم و اساسی است. در حال حاضر بخشی از همان اندک نیروها، به واسطه حضور در اطفاء آتش سوزی‌های زیاد، تجربه کافی به‌دست آورده‌اند اما اینکه نیروهای متخصصی برای این کار داشته باشیم، این‌گونه نیست. برای این کار قرار است حدود 100 نفر از سربازان ارتش و سپاه را برای همکاری در زمان حریق، آموزش دهیم که هماهنگی لازم در این زمینه در حال انجام است.

نیروی انسانی برای استفاده از تجهیزات نداریم

وی درباره تجهیزات و امکاناتی که اغلب کارشناسان معتقدند اندک و ابتدایی است، می‌گوید: برای استان به اندازه کافی تجهیزات خریداری شده اما نیاز به نیروی انسانی داریم که بتواند از آن‌ها استفاده کند. علاوه براین باید پولی هم وجود داشته باشد که بتوانیم خرج استهلاک ماشین آلات و تجهیزات کنیم.

نظر آریان‌فر درباره نیاز یا عدم نیاز استان به بالگرد در زمان اطفاء حریق این است که بیش از 90 درصد جنگل‌های استان در دسترس قرار دارد و برای اطفاء حریق نیازی به بالگرد نیست هرچند برای هلی‌برد نیروها می‌توان از آن‌ها استفاده کرد.

در حالی مسئولان از وجود امکانات و تجهیزات کافی سخن می‌گویند که تصاویر نیروهای امدادی و مردمی در زمان اطفاء حریق و تجهیزاتی که در اختیار دارند، به خوبی نشان می‌دهد شرایط آن‌گونه که برخی مسئولان می‌گویند هم بر وفق مراد نیست. از سویی دیگر با وجود آتش‌سوزی‌های متعددی که در نقاط مختلف استان رخ می‌دهد، به طور مثال حدود یک‌ماه قبل در مدت 2 روز  21 نقطه از عرصه‌های جنگلی استان طعمه حریق شده بود، لازم است دیگر دستگاه‌ها و همچنین حوزه قضائی به این مسئله ورود کنند.

 

ارسال نظر

آخرین اخبار